- Katılım
- 20 Ara 2023
- Mesajlar
- 800
- Tepkime puanı
- 13
Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği (2026) Yayımlandı: Tarım Topraklarının Planlı Kullanımı İçin Yeni Kurallar
Değerli Tarım Web üyeleri ve kıymetli üreticilerimiz;
Tarım ve Orman Bakanlığı, ülkemizin en değerli kaynağı olan toprak varlığımızı korumak, doğru planlamak ve sürdürülebilir bir şekilde kullanmak amacıyla hazırladığı "Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği"ni 4 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe koydu.
Ülkesel ve yerel ölçekteki tüm arazi planlamalarına temel teşkil edecek bu yeni yönetmelik; tarım arazilerinin sınıflandırılmasından Büyük Ovaların korunmasına, erozyona duyarlı alanların belirlenmesinden tarım dışı kullanım sınırlarına kadar birçok önemli kuralı yeniden düzenliyor.
Yönetmeliğin kalbini oluşturan Arazi Kullanım Planları (AKUP); toprağın niteliği, iklim, su potansiyeli ve çevresel şartlar göz önüne alınarak 1/25000 ve 1/5000 ölçekli olarak hazırlanacaktır.
AKUP Neden Önemli?
Toprak etüt mühendisleri tarafından yapılacak incelemeler (sonda, profil açma, laboratuvar analizleri) sonucunda tarım arazileri önemine göre sınıflandırılacaktır:
Büyük Ovalar:
Tarımsal üretim potansiyeli yüksek olan ve hızlı bozulma riski taşıyan ovalar, Toprak Koruma Kurullarının görüşüyle Cumhurbaşkanı Kararı ile "Büyük Ova Koruma Alanı" ilan edilmeye devam edilecektir.
Erozyona Duyarlı Alanlar:
Toprağın fiziksel, kimyasal veya biyolojik olarak bozulduğu veya bozulma ihtimali olan alanlar da yine Cumhurbaşkanı Kararı ile "Erozyona Duyarlı Alan" ilan edilebilecek ve bu bölgelerde toprak kaybını önleyici fiziksel ve kültürel tedbirler (sekileme, bitkilendirme vb.) zorunlu hale getirilecektir.
Yönetmelik, hazırlanan Arazi Kullanım Planlarına (AKUP) ve tarımsal amaçlı projelere uyulmasını zorunlu kılmıştır.
Bu planlara aykırı olarak arazisini kullananlar (örneğin mutlak tarım arazisine kaçak tesis yapanlar) veya hazırlanan toprak koruma projelerine (erozyonu önleyici tedbirlere) uymayanlar hakkında 5403 sayılı Kanunun 20. maddesi uyarınca ağır idari para cezaları ve arazinin eski haline getirilmesi (yıkım) işlemleri uygulanacaktır.
Üyelerimize Sorularımız
Topraklarımızı korumak adına çok güçlü teorik altyapısı olan bu yönetmeliğin sahada uygulanması da bir o kadar kritik.
Arazi sınıflandırma süreçleri, Toprak Koruma Kurulu kararları ve kendi arazinizin durumuyla ilgili aklınıza takılan soruları yorumlarda paylaşabilirsiniz. Bereketli ve toprağı koruyan bir üretim sezonu dileriz!
Değerli Tarım Web üyeleri ve kıymetli üreticilerimiz;
Tarım ve Orman Bakanlığı, ülkemizin en değerli kaynağı olan toprak varlığımızı korumak, doğru planlamak ve sürdürülebilir bir şekilde kullanmak amacıyla hazırladığı "Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği"ni 4 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe koydu.
Ülkesel ve yerel ölçekteki tüm arazi planlamalarına temel teşkil edecek bu yeni yönetmelik; tarım arazilerinin sınıflandırılmasından Büyük Ovaların korunmasına, erozyona duyarlı alanların belirlenmesinden tarım dışı kullanım sınırlarına kadar birçok önemli kuralı yeniden düzenliyor.
1. Arazi Kullanım Planları (AKUP) Ne İşe Yarayacak?
Yönetmeliğin kalbini oluşturan Arazi Kullanım Planları (AKUP); toprağın niteliği, iklim, su potansiyeli ve çevresel şartlar göz önüne alınarak 1/25000 ve 1/5000 ölçekli olarak hazırlanacaktır.
AKUP Neden Önemli?
- Bu planlar, diğer tüm fiziki ve mekânsal (imar) planlamalara veri teşkil edecek ana altlık olacaktır.
- Araziler net bir şekilde Tarım Alanları, Tarım Dışı Alanlar ve Kapsam Dışı Alanlar olarak üç ana gruba ayrılacaktır.
- Kesin Kural: Tarım arazileri, Kanun'da belirtilen zorunlu istisnalar dışında, bu AKUP planlarında belirtilen amaçlar dışında kesinlikle kullanılamayacaktır!
2. Tarım Arazilerinin Sınıflandırılması Nasıl Yapılacak?
Toprak etüt mühendisleri tarafından yapılacak incelemeler (sonda, profil açma, laboratuvar analizleri) sonucunda tarım arazileri önemine göre sınıflandırılacaktır:
- Mutlak Tarım Arazisi: Bitkisel üretim için hiçbir sınırlaması olmayan, en yüksek verimli araziler.
- Özel Ürün Arazisi: Sadece yöreye özgü özel bitki türlerinin yetiştirilebildiği araziler.
- Dikili Tarım Arazisi: Üzerinde çok yıllık ağaç, ağaççık ve çalı formunda bitkilerin (meyvelikler, bağlar) bulunduğu araziler.
- Marjinal Tarım Arazisi: Toprak ve eğim (topoğrafik) sınırlamaları nedeniyle sadece geleneksel tarımın yapılabildiği araziler. (Tarım dışı amaçlı kullanım taleplerinde, alternatif bulunamazsa ilk feda edilecek araziler bunlardır).
3. Büyük Ovalar ve Erozyona Duyarlı Alanlar Nasıl Korunacak?
Büyük Ovalar:
Tarımsal üretim potansiyeli yüksek olan ve hızlı bozulma riski taşıyan ovalar, Toprak Koruma Kurullarının görüşüyle Cumhurbaşkanı Kararı ile "Büyük Ova Koruma Alanı" ilan edilmeye devam edilecektir.
- Bu alanların tapu kütüğüne "Büyük ova alanına girer" şerhi düşülecektir.
- Büyük ovalarda izinsiz yapılaşma veya amaç dışı kullanım kesinlikle yasaktır.
Erozyona Duyarlı Alanlar:
Toprağın fiziksel, kimyasal veya biyolojik olarak bozulduğu veya bozulma ihtimali olan alanlar da yine Cumhurbaşkanı Kararı ile "Erozyona Duyarlı Alan" ilan edilebilecek ve bu bölgelerde toprak kaybını önleyici fiziksel ve kültürel tedbirler (sekileme, bitkilendirme vb.) zorunlu hale getirilecektir.
4. Denetim ve Yaptırımlar: Planlara Uymayanları Ne Bekliyor?
Yönetmelik, hazırlanan Arazi Kullanım Planlarına (AKUP) ve tarımsal amaçlı projelere uyulmasını zorunlu kılmıştır.
Bu planlara aykırı olarak arazisini kullananlar (örneğin mutlak tarım arazisine kaçak tesis yapanlar) veya hazırlanan toprak koruma projelerine (erozyonu önleyici tedbirlere) uymayanlar hakkında 5403 sayılı Kanunun 20. maddesi uyarınca ağır idari para cezaları ve arazinin eski haline getirilmesi (yıkım) işlemleri uygulanacaktır.
Üyelerimize Sorularımız
Topraklarımızı korumak adına çok güçlü teorik altyapısı olan bu yönetmeliğin sahada uygulanması da bir o kadar kritik.
- AKUP (Arazi Kullanım Planları) sisteminin tam anlamıyla dijitalleşip şeffaf hale gelmesi, tarım arazilerinin rant amaçlı imara açılmasını engelleyebilir mi?
- Büyük Ovaların tapularına şerh düşülmesi uygulaması sizce toprak satışlarını ve fiyatlarını nasıl etkiler?
- Marjinal tarım arazilerinin tarım dışı projelere (GES, sanayi vb.) alternatif alan olarak gösterilmesi kuralını üreticiler açısından nasıl değerlendiriyorsunuz?
Arazi sınıflandırma süreçleri, Toprak Koruma Kurulu kararları ve kendi arazinizin durumuyla ilgili aklınıza takılan soruları yorumlarda paylaşabilirsiniz. Bereketli ve toprağı koruyan bir üretim sezonu dileriz!
