3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu Rehberi: Çıraklık, Kalfalık Ve Stajyer Ücretleri (2026 Güncel)

3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu: Çırak, Kalfa ve Stajyer Hakları Rehberi

Değerli EğitimWeb üyeleri, işletme sahipleri ve mesleki eğitim öğrencilerimiz,

Türkiye'de mesleki eğitimin anayasası sayılan 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu, çıraklık sisteminden işletmelerdeki staj süreçlerine kadar tüm detayları belirleyen temel yasadır. Özellikle son yıllarda yapılan düzenlemelerle MESEM (Mesleki Eğitim Merkezi) öğrencilerinin maaş ve sigorta haklarında önemli iyileştirmeler yapılmıştır.

Mesleki eğitim dünyasını ilgilendiren en kritik maddeleri ve güncel ödeme kriterlerini sizler için özetledik:

1. Çıraklık ve Kayıt Şartları (Madde 9 - 10)

• Çırak olabilmek için en az ortaokul veya imam-hatip ortaokulu mezunu olmak şarttır.
• Çıraklar ve aday çıraklar "öğrenci" statüsündedir; öğrencilik haklarından yararlanırlar ve iş yerindeki işçi sayısına dâhil edilmezler.
• 19 yaşından gün almamış kişilerin çıraklık sözleşmesi yapılmadan çalıştırılması yasaktır.

2. Güncel Maaş ve Ücret Hakları (Madde 25)
İşletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ödenecek alt limitler şunlardır:

• Çıraklar ve 9-10-11. Sınıf Öğrencileri: Net asgari ücretin en az %30'u.
• Kalfalar (12. Sınıf MESEM Öğrencileri): Net asgari ücretin en az %50'si.
• Öğrencilere ödenen bu ücretler her türlü vergiden muaftır.
• Sigorta primleri (iş kazası ve meslek hastalığı) asgari ücretin %50'si üzerinden Devlet (MEB) tarafından karşılanır.

3. İşletmelerin Yükümlülükleri (Madde 18 - 24)

• Kontenjan Zorunluluğu: 10 ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler, personel sayısının %5'inden az olmamak üzere öğrenciye beceri eğitimi veya staj yaptırmak zorundadır.
• Eğitim Birimi: 10 ve daha fazla öğrenciye eğitim veren işletmeler bir "Eğitim Birimi" kurmalı ve başında "Usta Öğretici" bulundurmalıdır.
• Katılma Payı: Öğrenci okutmayan kapsamdaki işletmeler, her öğrenci için devlete asgari ücretin belirli bir oranında (1/3 veya 2/3) ceza bedeli öderler.

4. İşyeri Açma ve Ustalık Belgesi (Madde 30)
Bağımsız iş yeri açabilmek için Ustalık Belgesi veya Ön Lisans diploması sahibi olmak (veya bu belgeye sahip birini çalıştırmak) zorunludur. Teknik Lise mezunlarına doğrudan "İşyeri Açma Belgesi" verilir.

----------------------------------------------------
*** SORULAN SORULAR (S.S.S.)

Soru 1: Meslek lisesi stajyeri sigortalı mıdır? Emekliliğe sayılır mı?
Cevap: Evet, stajyerler iş kazası ve meslek hastalığına karşı sigortalıdır. Ancak 3308 sayılı kanun kapsamındaki bu sigorta emeklilik primi (uzun vadeli sigorta kolları) içermez. Emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmez.

Soru 2: Çırak ve kalfaların yıllık izin hakkı var mıdır?
Cevap: Kanunun 26. maddesine göre çırak ve işletmede eğitim gören öğrencilere her yıl tatil aylarında 1 ay ücretli izin verilmesi zorunludur.

Soru 3: Usta öğretici belgesi nasıl alınır?
Cevap: Ustalık belgesi olanlar, MESEM'lerde açılan "İş Pedagojisi" kursunu tamamlayarak bu belgeyi alabilirler. Ayrıca mesleğinde 10 yıl çalıştığını belgeleyen ustalar, kursa gitmeden doğrudan sınava girerek belge alabilirler (Madde 31).

Soru 4: İşletme öğrenciye asgari ücretin %30'undan az maaş verebilir mi?
Cevap: Hayır, bu kanuni alt sınırdır. Altında ödeme yapan işletmelere idari para cezası uygulanır. Devlet bu ücretin bir kısmını (veya MESEM'lerde tamamını) işverene teşvik olarak geri ödemektedir.

Soru 5: Lise mezunuyum, çıraklık eğitimini ne kadar sürede bitiririm?
Cevap: Lise ve üstü genel eğitimden sonra çıraklığa başlayanlar için eğitim süresi, ilgili mesleğin normal süresinin yarısına kadar kısaltılabilir (Madde 14).
----------------------------------------------------

Değerli üyelerimiz; işletmelerdeki stajyer maaşlarının %30-%50 oranına çıkarılması sizce mesleki eğitime ilgiyi artırdı mı? MESEM sistemindeki uygulama zorlukları hakkında neler düşünüyorsunuz? Görüşlerinizi aşağıda paylaşabilirsiniz.

EğitimWeb Yönetimi