- Katılım
- 20 Ara 2023
- Mesajlar
- 579
- Tepkime puanı
- 13
2026 EKYS - Değerler Eğitimi: Özet Ders Notları
(Yeni Konu Dağılımına Uygun)
(Yeni Konu Dağılımına Uygun)
Değerli eğitimci arkadaşlarım, bildiğiniz üzere MEB EKYS (Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme Sınavı) konu dağılımları güncellendi. Yeni sistemde "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" %15 gibi ciddi bir ağırlıkla yerini alırken, "Değerler Eğitimi" %10'luk dilimdeki önemini korumaya devam ediyor.
Yöneticilik sınavlarında Değerler Eğitimi, genellikle "yaklaşımlar" ve "okul yöneticisinin rolü" üzerinden sorulmaktadır. Aşağıda sınavda hayat kurtaracak, hap bilgileri sizler için derledik.
1. Değerler Eğitiminin Temel Amacı Nedir?
Değerler eğitimi; bireyin kendi yaşantıları yoluyla, toplumsal ve evrensel değerleri kazanmasını, bu değerleri davranışa dönüştürmesini ve bir karakter özelliği haline getirmesini amaçlar.MEB Müfredatında Öne Çıkan Kök Değerler:
- Adalet
- Dostluk
- Dürüstlük
- Öz Denetim
- Sabır
- Saygı
- Sevgi
- Sorumluluk
- Vatanseverlik
- Yardımseverlik
2. Değer Öğretimi Yaklaşımları (Sınavın En Favori Bölümü)
EKYS’de en çok karıştırılan ve en sık sorulan kısım burasıdır. Yaklaşımları anahtar kelimelerle kodlayalım:A) Telkin (Empoze Etme) Yaklaşımı
- Mantığı: Geleneksel yöntemdir. Değerler öğretmenden/yöneticiden öğrenciye doğrudan aktarılır.
- Anahtar Kelime: Aktarım, Doğrudan Öğretim, Model Olma.
- Yöntem: Vaaz verme, kuralları ezberletme.
B) Değer Açıklama (Values Clarification) Yaklaşımı
- Mantığı: Bireyin kendi değerlerinin farkına varması sağlanır. Seçme, ödüllendirme ve hareket etme süreçlerini içerir.
- Anahtar Kelime: Farkındalık, Seçme Özgürlüğü.
- Süreç: "Bunu neden seçtin?", "Bunun senin için önemi ne?" sorularıyla öğrenciye ayna tutulur.
C) Ahlaki İkilem (Moral Dilemma) Yaklaşımı
- Temsilcisi: Kohlberg
- Mantığı: Öğrenciye, cevabı net olmayan (iki ucun da hem doğru hem yanlış olabileceği) hikayeler verilir.
- Amaç: Ahlaki yargı düzeyini bir üst seviyeye çıkarmak.
- Anahtar Kelime: Çatışma, Tartışma, Heinz İkilemi.
D) Değer Analizi Yaklaşımı
- Mantığı: Sosyal sorunlar üzerinden gidilir. Bilimsel problem çözme basamakları kullanılır.
- Amaç: Duygusallıktan uzak, rasyonel ve mantıksal çıkarımlarla değere ulaşmak.
- Anahtar Kelime: Kanıt toplama, Mantıksal inceleme, Rasyonel düşünme.
E) Eylem Yoluyla Öğrenme
- Mantığı: Değerlerin sadece sınıfta konuşulması yetmez, sosyal hayatta uygulanması gerekir.
- Örnek: Okul bahçesini temizleme, huzurevi ziyareti, sosyal sorumluluk projeleri.
3. Okul Yöneticisinin Değerler Eğitimindeki Rolü
Sınav soruları bazen "bir okul müdürünün yapması gereken" şeklinde kurgulanabilir. Burada dikkat edilmesi gereken kavramlar:- Örtük Program (Gizli Müfredat): Yazılı olmayan, okulun ikliminden, kurallarından ve yöneticinin tavrından öğrenilen değerlerdir. Yönetici "Adalet" değerini anlatmaz, adil davranarak örtük programla öğretir.
- Okul Kültürü: Değerler eğitiminin en güçlü taşıyıcısıdır. Okul müdürü, değerlere uygun bir okul kültürü inşa etmekten sorumludur.
4. Karakter Eğitimi vs. Değerler Eğitimi
| Özellik | Değerler Eğitimi | Karakter Eğitimi |
|---|---|---|
| Odak | Değerlerin içeriği ve aktarımı | Değerlerin davranışa/kişiliğe dönüşmesi |
| Kapsam | Daha genel ve teorik olabilir | Daha eylemsel ve disiplineldir |
| Hedef | İyi vatandaş yetiştirmek | İyi insan (erdemli kişi) yetiştirmek |
Özet Taktik
Soruda "öğrencinin kendi seçimlerini sorgulaması" diyorsa Değer Açıklama; "mantıksal çıkarım ve kanıt" diyorsa Değer Analizi; "örnek olay üzerinden tartışma" diyorsa Ahlaki İkilem seçeneğine odaklanın.
Başarılar dileriz.
