- Katılım
- 20 Ara 2023
- Mesajlar
- 579
- Tepkime puanı
- 13
2026 EKYS - Eğitim Yönetiminde Etik İlkeler ve Vaka Çözümleri
(Sınav Ağırlığı: %10 - Kritik Vaka Analizleri)
(Sınav Ağırlığı: %10 - Kritik Vaka Analizleri)
Değerli yönetici adayları; "Eğitim ve Öğretimde Etik" konusu sınavın en tehlikeli bölümlerinden biridir. Çünkü sorular genellikle *ezber* değil, *yorum ve muhakeme* gücünü ölçer. Sınavda size bir olay anlatılır ve etik açıdan doğru davranışın hangisi olduğu sorulur.
İşte etik konusunun omurgası ve sınavda hayat kurtaran kavramlar:
1. Temel Kavramlar: Etik ve Ahlak Farkı
Sınavda bu ikisi arasındaki fark sorulabilir.- Ahlak (Morality): Toplumsaldır, yere ve zamana göre değişebilir, "yapılan eylemle" ilgilenir. (Pratik)
- Etik (Ethics): Evrenseldir, felsefi bir disiplindir, ilkeler bütünüdür, "eylemin arkasındaki düşünceyle" ilgilenir. (Teorik)
2. Okul Yöneticiliğinde "Olmazsa Olmaz" Etik İlkeler
MEB ve Kamu Etik Kurulu yönetmeliğine göre bir yöneticinin temel pusulası şunlardır:
A) Adalet (Justice):
Herkese eşit davranmak değil; hak edene hak ettiğini vermektir.
İpucu: Nöbet çizelgesi hazırlarken veya ödül verirken kişisel yakınlığa bakmamak.
B) Liyakat (Merit):
Görevi, o işi en iyi yapabilecek yetkinlikteki kişiye vermek.
İpucu: Müdür yardımcısı seçerken arkadaşını değil, donanımlı olanı seçmek.
C) Saydamlık (Transparency):
Kararların, harcamaların ve uygulamaların denetime açık olması.
İpucu: Okul Aile Birliği gelir-giderlerini panoda ilan etmek.
D) Hesap Verebilirlik:
Yöneticinin her türlü kararının sorumluluğunu üstlenmesi ve açıklayabilmesi.
3. Sınavlarda Sıkça Sorulan "Etik Dışı" Davranışlar
Aşağıdaki terimlerin tanımları sıkça soru olarak gelmektedir:- Nepotizm (Akraba Kayırmacılığı): Yetkili kişinin akrabalarını işe alması veya terfi ettirmesi.
- Favoritizm (Adam Kayırmacılık): Siyasi görüş, hemşehricilik veya arkadaşlık nedeniyle birine ayrıcalık tanımak.
- Mobbing (Yıldırma): Bir kişiye yönelik sistematik, düşmanca ve sürekli psikolojik baskı.
- Zimmet: Görevi gereği kendisine teslim edilen malı/parayı şahsi çıkarı için kullanmak.
4. Kritik Konu: Hediye Alma Yasağı
Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri Yönetmeliği'ne göre;
Yasak Olanlar:- İş takibi karşılığı alınan hediyeler.
- Görev yapılan kurumla iş ilişkisi olanlardan (kantinci, müteahhit vb.) alınan her türlü hediye.
- Kredi veya borç istemek.
Serbest Olanlar (İstisnalar):- Halka açık yarışmalarda kazanılan ödüller.
- Kitap, dergi, makale gibi kültürel ürünler.
- Herkese dağıtılan promosyon ürünleri (üzerinde logo olan kalem, ajanda vb.).
5. Örnek Vaka Analizleri (Sınav Simülasyonu)
VAKA 1: Okulun Boyanması
Durum: Okul müdürü, okulun boyanması ihalesini; en düşük teklifi veren firma yerine, daha önce tanıdığı ve işçiliğine güvendiği, ancak fiyatı biraz daha yüksek olan arkadaşının firmasına vermiştir.
Analiz: Müdür burada "iyi niyetli" olsa bile "Tarafsızlık" ve "Saydamlık" ilkelerini ihlal etmiştir. Kamu yararı, kişisel güven ilişkisinden önce gelir.
VAKA 2: Makam Aracı Kullanımı
Durum: İlçe Milli Eğitim Müdürü, hafta sonu ailesiyle pikniğe giderken kuruma ait hizmet aracını kullanmıştır.
Analiz: Bu durum "Kamu Mallarını Kullanma Etiği"ne aykırıdır. Taşıt Kanunu'na göre resmi araçlar özel işlerde kullanılamaz. Bu bir "etik ihlali" ve aynı zamanda suçtur.
VAKA 3: Öğretmenler Odası Tartışması
Durum: Bir okul müdürü, öğretmenler kurulunda sürekli kendi fikirlerini dayatmakta, karşıt görüş belirten öğretmenin sözünü kesmekte ve ona herkesin içinde sert tepkiler vermektedir.
Analiz: Yöneticinin bu davranışı "Mesleki Etik" ilkelerine aykırıdır ve süreklilik arz ederse "Mobbing" kapsamına girer.
Son Taktik
Sorularda şuna dikkat edin: "Yasal olması, etik olduğu anlamına gelmez."
Bir eylem kanuna uygun olabilir (örneğin bir açığı kullanmak) ama etik olmayabilir. Etik, vicdanın ve evrensel doğruların terazisidir.
Başarılar dileriz.
