5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu Rehberi: Kurum Açma, Personel Hakları Ve Kapatma Şartları

5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Değerli EğitimWeb üyeleri,

Türkiye'deki tüm özel okullar, kurslar, rehabilitasyon merkezleri ve motorlu taşıt sürücü kurslarının anayasası niteliğinde olan 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, sektördeki tüm işleyişi belirleyen temel metindir. Son yıllarda yapılan değişiklikler ve Anayasa Mahkemesi'nin 2025 ve 2026 yıllarında yürürlüğe giren iptal kararlarıyla birlikte güncellenen bu kanunun en kritik maddelerini sizler için özetledik:

1. Kurum Açma ve Ad Verme (Madde 3)
Bir özel öğretim kurumu açabilmek için MEB'den "Kurum Açma İzni" ve "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınması zorunludur.

• Ruhsatsız eğitim faaliyeti yürütenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanır ve kurum valilikçe kapatılır.
• Askeri okullar, emniyet okulları ve din eğitimi veren kurumların aynı veya benzeri özel kurumlar açılamaz.
• Milletlerarası okullar hariç, 1 Eylül'den sonra alınan izinler bir sonraki eğitim yılından itibaren geçerli olur.

2. Kurum Binaları ve "100 Metre" Kuralı (Madde 4)

• Meyhane, kahvehane, bar gibi alkollü içki satılan veya umuma açık yerler, özel okul binalarından kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklıkta olmalıdır.
• Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde bu mesafe şartı aranmaz ancak aynı binada bulunmaları yasaktır.

3. Personel Çalıştırma ve Özlük Hakları (Madde 8-9)
Özel kurumlarda çalışan öğretmenlerin hakları, devlet okullarındaki meslektaşlarıyla bazı noktalarda paralellik gösterir:

• İş Sözleşmesi: Kurucu ile personel arasındaki sözleşmeler en az 1 takvim yılı süreli ve yazılı yapılır.
• Ek Ders Ücreti: Özel kurumlardaki ek ders ücreti, resmi okullar için tespit edilen miktardan az olamaz.
• Sosyal Yardımlar: Bütçe kanunlarıyla resmi okul öğretmenlerine sağlanan sosyal yardım kapsamındaki ek ödemeler, özel okul öğretmenlerine de vergisiz olarak ödenir.
• Kamu Görevlisi Statüsü: Özel okul personeli, görevleri sırasında işledikleri suçlar veya kendilerine karşı işlenen suçlarda kamu görevlisi sayılır.

4. Ücretsiz Öğrenci Okutma Zorunluluğu (Madde 13)
Özel kurumlar, toplam öğrenci sayılarının en az %3'ü kadar öğrenciyi ücretsiz okutmak zorundadır. Bu kontenjanda şehit ve gazi çocukları ile koruma altındaki çocuklara öncelik verilir.

----------------------------------------------------
*** SORULAN SORULAR (S.S.S.)

Soru 1: Özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler istifa ederse tazminat alabilir mi?
Cevap: Özlük hakları yönünden 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi oldukları için, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi hakları İş Kanunu hükümlerine göre belirlenir (Madde 9).

Soru 2: Devlet memurları özel okullarda ders verebilir mi?
Cevap: Evet. Uzman öğretici veya öğretmenlik niteliği taşıyan Devlet memurları, kendi kurumlarının izniyle haftada 10 saati geçmemek üzere ücretli ders görevi alabilirler (Madde 8).

Soru 3: Özel okulların elektrik ve su faturası neden daha düşük?
Cevap: Kanunun 12. maddesi gereği; özel okulların su, doğal gaz ve elektrik ücretlendirmesi, resmî okullara uygulanan tarife üzerinden yapılır. Bu da kurumlara mali bir avantaj sağlar.

Soru 4: Kurum açma izni hangi durumlarda iptal edilir?
Cevap: İzin alındıktan sonra 2 yıl içinde faaliyete başlamayan, izinsiz ara veren veya reklam/ilanlarda gerçeğe aykırı beyanda bulunup bunu 3 kez tekrarlayan kurumların izinleri iptal edilir (Madde 7).

Soru 5: Özel okulda çalışan bir öğretmene disiplin cezası kim tarafından verilir?
Cevap: Kademe ilerlemesinin durdurulması gibi ağır cezalarda, disiplin cezası yerine brüt aylıktan kesme cezası çalışma iznini veren makam (Valilik) tarafından verilir. Tekrarı halinde ise görevine son verilir (Madde 9).
----------------------------------------------------

Özel öğretim sektöründe çalışan öğretmenlerimizin maaş ve özlük hakları konusundaki deneyimleri nelerdir? Ayrıca velilerimizin ücretsiz öğrenci kontenjanları hakkındaki sorularını bu başlık altında cevaplayabiliriz.

EğitimWeb Yönetimi